Gmina Wola Uhruska
duzy plik 500kb panoramy Woli Uhruskiej
Start
Program Integracji Społecznej
Napisał Administrator   
Gmina Wola Uhruska została zakwalifikowana do udziału
W pierwszej kolejności przystąpiono do aktualizacji i uspołecznienia
Zaproszono wszystkich mieszkańców gminy Wola Uhruska do wniesienia swojego udziału w proces uaktualniania strategii. W tym celu należało wypełnić załączoną poniżej ankietę i dostarczyć ją do Urzędu Gminy, pok. nr 8 (lub na adres e-mail: ).
Ankiety można było również osobiście pobrać w Urzędzie Gminy
lub w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej.
Ankiety są anonimowe, a zbiorcze wyniki posłużyły do poznania potrzeb mieszkańców gminy w zakresie polityki społecznej oraz możliwości ich zaspakajania.
Do pobrania druk ankiety.
7 maja 2008 r. w Urzędzie Gminy odbyło się pierwsze z czterech zaplanowanych spotkań warsztatowych partycypacyjnego modelu budowania Gminnej Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych. Warsztaty są jednym z elementów Programu Integracji Społecznej finansowanego z funduszy Banku Światowego w ramach Poakcesyjnego Programu Wspierania Obszarów Wiejskich.

Gmina Wola Uhruska jako jedna z ponad 90 gmin województwa lubelskiego została zakwalifikowana do tego programu i otrzyma do dyspozycji na działania społeczne kwotę 57 300 EUR.
Największą korzyścią cyklu spotkań warsztatowych było wspólne wypracowanie koncepcji rozwojowych gminy, ze szczególnym uwzględnieniem strategii rozwiązywania problemów społecznych. Dzięki tym działaniom uczestnicy warsztatów mogli współdecydować o kierunku rozwoju gminy.
Pod kierunkiem moderatora - Pani Anny Płoszaj z Łęcznej - ok. 35 osobowa grupa przedstawicieli radnych, pracowników GOPS i Urzęd Gminy, szkół, organizacji pozarządowych oraz mieszkańców i grup nieformalnych pracowała nad diagnozą sytuacji społecznej w gminie.
Wstępnie za najistotniejsze problemy społeczne uznano:
1) sytuację osób starszych, niepełnosprawnych i chorych;
2) sytuację rodzin niepełnych oraz dzieci z rodzin, w których rodzice wyjeżdżają za granicę w poszukiwaniu
     pracy;
3) sytuację ludzi niezaradnych życiowo.
Kolejne spotkanie zaplanowano na 10 czerwca 2008 r. o godz. 9.00 w sali konferencyjnej Urzędu Gminy.
Chętni do udziału w warsztatach powinni byli zapoznać się z podręcznikiem uczestnika warsztatów oraz wypełnić arkusze z tego podręcznika. Ponadto należało zgłosić swoje uczestnictwo w Urzędzie Gminy.

Podręcznik uczestnika warsztatów

Arkusze z I części warsztatów

W dniu 10 czerwca 2008 r. w sali konferencyjnej miało miejsce drugie spotkanie w ramach warsztatów partycypacyjnego modelu budowania Gminnej Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych.

Spotkanie podobnie jak poprzednim razem prowadziła Pani Anna Płoszaj moderator warsztatów. W spotkaniu udział wzięło 20 osób, które w ramach zajęć przedstawiło m.in. swoje spostrzeżenia i opinie na temat istotnych wydarzeń jakie miały miejsce w ciągu ostatniego roku oraz dokonało oceny poziomu integracji społecznej w gminie.

W wyniku prowadzonej dyskusji zostały zapisane zagadnienia i propozycje do gminnej strategii rozwiązywania problemów społecznych. Określono obszary istotne dla zrównoważonego rozwoju gminy:
- edukacja
- promocja gminy
- kultura
- integracja społeczne mieszkańców
- zagospodarowanie czasu wolnego dla dzieci i młodzieży
- współpraca organizacji pozarządowych z samorządem
- aktywizacja społeczna mieszkańców
- sport i rekreacja
- profilaktyka antyalkoholowa
- przepływ informacji pomiędzy gminą a mieszkańcami.

Za najważniejsze obszary uznano aktywizację społeczną mieszkańców, promocję gminy oraz zagospodarowanie czasu wolnego dla dzieci i młodzieży.

Jako formy działań w tym zakresie zaproponowano: festyny, wycieczki, zebrania sołeckie, imprezy sportowe, zawody sportowe, plener, projekty, turnieje, spartakiady, imprezy okolicznościowe, rajdy, szkolenia, spływy kajakowe, wydarzenia parafialne, obchody rocznicowe wydarzeń historycznych.

Jako inicjatorów takich działań wskazano Radę Gminy, Urząd Gminy, poszczególne szkoły, Gminny Ośrodek Sportu i Rekreacji.

Na następne spotkanie w ramach warsztatów zaproszono na dzień 21 sierpnia 2008 r. na godz. 10.00 do sali konferencyjnej Urzędu Gminy Wola Uhruska.

Na spotkaniu Zespołu Zadaniowego ds. aktualizacji gminnej strategii rozwiązywania problemów społecznych, jakie miało miejsce dnia 16 lipca 2008 r. zostały przypisane poszczególnych członkom obszary życia społecznego gminy wymagające scharakteryzowania i zdiagnozowania.

Celem trzecich zajęć warsztatowych było ustalenie głównych celów strategicznych oraz zadań zmierzających do rozwiązywania problemów społecznych.

Chętnych do udziału prosiliśmy o zastanowienie się nad tym jak wyobrażają sobie gminę Wola Uhruska na 20 lat.

Potencjalnych uczestników warsztatów w 21 sierpnia prosiliśmy także o zapoznanie się z projektem części zaktualizowanej strategii (w zakresie analizy problemów społecznych) gminy Wola Uhruska celem przemyślenia zawartych tam zagadnień i zgłaszania ewentualnych uwag.

Podczas warsztatu C partycypacyjnego modelu budowania strategii rozwiązywania problemów społecznych, jaki odbył się 21 sierpnia 2008 r. określono grupę lokalnych liderów, dokonano analizy SWOT (mocnych i słabych stron oraz szans i zagrożeń) gminy. Określono również koncepcję rozwiązywania problemów społecznych oraz cele jakie chcielibyśmy osiągnąć poprzez realizację wypracowanej koncepcji. Ponadto określono również planowane sposoby realizacji tychże celów.

Jako lokalnych liderów (osób zaangażowanych społecznie) uczestnicy warsztatów zgłosili następujące osoby:
1) Roman Łukasiewicz – Bytyń, radny
2) Józef Niewiadomski – Józefów, sołtys
3) Danuta Łubkowska – Uhrusk, długoletnia sołtys, zespół Uhruszczanki,
4) Małgorzata Tyczyńska – Uhrusk, Dyrektor SP w Uhrusku
5) Czesław Szczęch – Wola Uhruska, inicjator Pleneru Plastycznego „Kresy 92”
6) Feliks Szachałaj – Uhrusk, Prezes OSP Uhrusk, radny
7) Jan Łukasik – Wola Uhruska, Wójt Gminy
8) Stanisław Polak – Wola Uhruska, Prezes Koła PZŁ Szpak
9) Mirosław Konieczny – Wola Uhruska, Dyrektor Zespołu Szkół w Woli Uhruskiej
10) Marian Łubkowski – Wola Uhruska, Dyrektor SP. Macoszynie Dużym
11) Zbigniew Walaszek – Wola Uhruska, przedsiębiorca
12) Elżbieta Kurzydłowska – Uhrusk, kierownik GOPS
13) Marek Kuszneruk – Wola Uhruska, Przewodniczący Rady Gminy
14) Henryka Darnia – Wola Uhruska, Prezes Nadbużańskiego Stowarzyszenia Agroturystycznego
15) Roman Korczyński – Wola Uhruska, rzeźbiarz, współorganizator plenerów plastycznych
16) Jerzy Brzozowski – Wola Uhruska, dyrektor GOSiR
17) Ryszard Koperski – Wola Uhruska, przedstawiciel Koła PZW
18) Urszula Dąbrowska – Wola Uhruska, emerytowany nauczyciel
19) Stanisław Zamojski – Wola Uhruska, OSP
20) Henryka Olkiewicz – Uhrusk, emerytowany dyrektor gminnej biblioteki
21) Antoni Borysiuk – Wola Uhruska, LKS Vitrum
22) Szlechta Katarzyna – Zbereże, sołtys wsi Zbereże
23) Tadeusz Niewiadomski – Mszaka, radny
24) Jan Polak – Mszanna, radny
25) Jan Zieliński – Macoszyn Duży, radny, przedsiębiorca
26) Daniel Dmitruk – Wola Uhruska, OSP, GOSiR
27) Tadeusz Pawluk – Uhrusk, dyrektor GD Uhrusk
28) Teresa Kościuk – Uhrusk, radna, nauczyciel
29) Genowefa Franek – Bytyń, Zespół Kaprys

Koncepcja rozwiązywania problemów społecznych wypracowana przez uczestników warsztatów:
Gmina przyjazna mieszkańcom oraz przebywającym turystom, chroniąca środowisko naturalne, wykorzystująca swoje dziedzictwo kulturowe, nadgraniczne położenie dla spełnienia aspiracji i dążeń społeczności lokalnej w oparciu o zrównoważony rozwój, aktywizację mieszkańców, cykliczne rozpoznawanie potrzeb, zbudowanie i rozwój sprawnego przepływu informacji pomiędzy samorządem, mieszkańcami i organizacjami.

Zgłoszone przez uczestników warsztatów cele zmierzające do osiągnięcia realizując powyższą koncepcję:
1) uaktywnienie społeczności lokalnej w celu samodzielnego radzenia sobie z
rozwiązywaniem problemów
2) stworzenie miejsc pracy w celu zmniejszenia bezrobocia
3) zagospodarowanie czasu wolnego mieszkańców
4) poprawa sytuacji materialnej mieszkańców
5) zminimalizowanie barier społecznych
6) poprawa poziomu wykształcenia
7) poprawa, rozbudowa i modernizacja infrastruktury technicznej
8) zwiększenie poczucia bezpieczeństwa
9) silna baza instytucjonalna z szeroką ofertą dla wszystkich środowisk
10) wzbogacenie oferty turystycznej
11) zainteresowanie inwestorów zewnętrznych

Wypracowane podczas warsztatów ustalenia zostały umieszczone w aktualizowanej strategii rozwiązywania problemów społecznych. Jednym z elementów tej strategii będą konkretne pomysły projektów społecznych określających sposoby działania zapewniających i stymulujących zrównoważony rozwój lokalny. Zgłaszanie, publiczna debata nad zaproponowanymi rozwiązaniami oraz ustalenie rankingu projektów odbyła się podczas kolejnego warsztatu 23 września w Urzędzie Gminy.

Pomocą w pracach warsztatowych były zbiorcze wyniki dotychczas zebranych ankiet dotyczących problemów społecznych w gminie Wola Uhruska.

Kolejnym etapem budowania strategii rozwiązywania problemów społecznych w gminie było określenie celów głównych i celów szczegółowych. Odbyło się to na spotkaniu warsztatowym (stanowiącym kontynuację Warsztatu C) w dniu 23 września 2008 r. Uczestnicy spotkania określili cele strategii rozwiązywania problemów społecznych.

Określono następujące cele główne i cele szczegółowe:
1. Poprawa sytuacji materialnej i warunków życia mieszkańców oraz aktywizacja
i integracja społeczności
1.1. Tworzenie warunków sprzyjających powstawaniu nowych miejsc pracy
1.2. Wspieranie działalności rolniczej
1.3. Intensyfikacja funkcji turystycznej
1.4. Wdrażanie aktywnych form przeciwdziałania bezrobociu
1.5. Rozbudowa infrastruktury technicznej i społecznej gminy
1.6. Świadczenie pomocy doradczej i szkoleniowej dla osób zainteresowanych działalnością gospodarczą
1.7. Udrożnienie sytemu przepływu informacji
1.8. Wspieranie inicjatyw będących przejawem aktywności społecznej

2. Podwyższanie jakości zasobów ludzkich poprzez rozwój gminnego systemu edukacji
2.1. Organizacja zajęć pozalekcyjnych i pozaszkolnych dla dzieci i młodzieży
2.2. Pobudzanie i wspieranie inicjatyw z zakresu edukacji, kultury, sportu i turystyki
2.3. Opracowanie i wdrożenie systemu dokształcania i doskonalenia zawodowego mieszkańców
2.4. Rozwój współpracy ze szkołami ponadgimnazjalnymi i uczelniami wyższymi

3. Rozwiązywanie problemów zdrowotnych oraz walka z patologiami społecznymi
3.1. Tworzenie zróżnicowanej oferty spędzania wolnego czasu dla dzieci, młodzieży i dorosłych
3.2. Zwiększenie dostępności do lekarzy specjalistów
3.3. Profilaktyka i poradnictwo w zakresie walki z patologiami społecznymi
3.4. Integracja społeczności lokalnych w działaniach na rzecz poprawy stanu bezpieczeństwa publicznego
3.5. Doposażenie i modernizacja SP ZOZ w Woli Uhruskiej
3.6. Promocja zdrowego stylu życia

4. Prowadzenie aktywnej polityki pomocy społecznej
4.1. Utworzenie systemu cyklicznego rozpoznawania potrzeb
4.2. Opracowanie i wdrożenie systemu opieki i pomocy osobom potrzebującym
4.3. Tworzenie grup systemu profilaktyki i opieki na dzieckiem i rodziną
4.4. Podejmowanie działań z zakresu pomocy społecznej wynikających z rozeznanych potrzeb, w tym
        realizacja programów osłonowych
4.5. Realizacja zadań zmierzających do życiowego usamodzielnienia się osób i rodzin oraz ich integracji ze
        społecznością
4.6. Rozwój współpracy z instytucjami i organizacjami społecznymi

Ostatnie - z 4 zaplanowanych - spotkanie warsztatowe w zakresie aktualizacji strategii rozwiązywania problemów społecznych miało miejsce w dniu 15 października br. w sali konferencyjnej Urzędu Gminy.

Pod kierunkiem Konsultanta Regionalnego Programu Integracji Społecznej Pani Grażyny Gruba-Jankowskiej uczestnicy zgłaszali projekty do strategii oraz dokonali oceny ich zgodności z zasadami rozwoju społecznego.







Zgłoszone projekty następnie podlegały ocenie pod kątem ich zasadności oraz możliwości ich realizacji. Ranking zgłoszonych podczas Warsztatu D projektów wg największej liczby przyznanych punktów przedstawia się następująco:

1. Utworzenie świetlicy środowiskowej – lokalnego centrum aktywności Uhrusk, Bytyń – mieszkańcy mają
    mieć wpływ na program działania tej świetlicy – lokalne centrum aktywności
2. Organizacja zajęć i obozu dla członków Zespołu Ludowego „Kresowiak”
3. Projekt "Aktywna Kobieta Uhruska"
4. Pomoc usługowa i rzeczowa
5. Utworzenie świetlicy środowiskowej
6. Zorganizowanie obozu sportowego w okresie wakacyjnym – „szkółka piłkarska”
7. Organizacja zajęć i obozu sportowego Uczniowskiego Klubu Sportowego Wola Uhruska
8. System rozpoznawanie potrzeb mieszkańców
9. Podnoszenie kwalifikacji zawodowych - kursy szkolenia
10. Aktywny przedsiębiorca – centrum aktywizacji
11. Organizowanie kursów i szkoleń ułatwiających usamodzielnienie się osób i rodzin
12. Organizacja zajęć aerobiku
13. Zorganizowanie Forum Ofert Edukacyjnych szkół średnich
14. Organizacja Konkursu Poezji Rosyjskiej i Ukraińskiej pod patronatem UMCS
15. Organizacja Dyktanda Papieskiego
16. Kontynuacja Międzynarodowego Pleneru Plastycznego
17. Wiejski Klub dziennikarza

Wypracowane podczas wszystkich zajęć warsztatowych materiały oraz wyniki badań ankietowych w połączeniu z z dotychczasową strategią uzupełnioną o dane z lat 2006 i 2007 posłużyły do formułowania projektu zaktualizowanej Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych w Gminie Wola Uhruska na lata 2008-2013.

Projekt strategii przekazany został do oceny przez Moderatora warsztatów A, B i C Pani Anny Płoszaj oraz Konsultanta Regionalnego PIS Pani Grażyny Gruba-Jankowskiej. Pozytywna opinia projekt strategii pozwoli na umieszczenie jej na stronie oraz przedstawienie Radzie Gminy.

W imieniu samorządu gminy składamy serdeczne podziękowania wszystkim osobom, które przyczyniły się w jakikolwiek sposób do opracowania uaktualnienia Strategii. Szczególne podziękowania kierujemy do moderatora spotkań warsztatowych Pani Anny Płoszaj oraz Konsultanta Regionalnego Pani Grażyny Gruba-Jankowskiej. Równie gorące podziękowania składamy członkom Zespołu Zadaniowego oraz do wszystkim uczestnikom poszczególnych spotkań warsztatowych. Dziękujemy również wszystkim osobom wypełniającym ankiety oraz sołtysom poszczególnych sołectw za pomoc w rozdysponowaniu i zebraniu ankiet.

W dniu 21 listopada na nadzwyczajnej Sesji Rady Gminy Wola Uhruska uchwałą XX/130/2008 przyjęta została aktualizacja Gminnej Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych na lata 2008-2013, którą można tu pobrać.

W dniu 30 grudnia w ramach XXI Sesji Rady Gminy Wola Uhruska V kadencji Wójt Gminy Wola Uhruska Jna Łukasik wspólnie z Przewodniczącym Rady Gminy Markiem Kusznerukiem przekazali podziękowania najbardziej aktywnym uczestnikom poszczególnych spotkań warsztatowych oraz wręczyli Certyfikaty uczestnictwa w warsztatach aktualizacji Gminnej Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych podpisane przez przedstawicieli Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, Baku Światowego i Panią Grażynę Gruba-Jankowską - Konsultanta Regionalnego. Wraz z certyfikatami przekazano również płyty CD zawierające elektroniczną wersję Strategii oraz dokumentację fotograficzną z przebiegu prac warsztatowych. Podziękowaniom towarzyszyła multimedialna prezentacja dokumentu Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych w Gminie Wola Uhruska na lata 2008-2013. Przedstawiona została również ocena naszej Strategii dokonana przez Konsultanta Regionalnego w oparciu o kryteria analizy i oceny zawarte w Podręczniku Realizacji Programu Integracji Społecznej, a która została przekazana do Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w Lublinie.

Certyfikaty otrzymali najbardziej aktywni uczestnicy warsztatów. Oprócz certyfikatów podpisanych przez przedstawicieli Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, Banku Światowego oraz Konsultanta Regionalnego Programu Integracji Społecznej Panią Grażynę Gruba-Jankowską przekazano również płyty CD z elektroniczną wersją dokumentu Strategii oraz dokumentacją fotograficzną z przebiegu poszczególnych spotkań warsztatowych.


Zarówno Certyfikaty jak i publiczne ich wręczenie było wyrazem szczególnego podziękowania tym osobom, które wyróżniały się obecnością i zaangażowaniem w pracę podczas warsztatów partycypacyjnego modelu budowania strategii rozwiązywania problemów społecznych. Podziękowania należą się jednak wszystkim, którzy w jakikolwiek sposób przyczynili się do powstania tego strategicznego dokumentu gminy dlatego też składamy niniejszym podziękowania miedzy innymi pozostałym uczestnikom warsztatów, sołtysom poszczególnych sołectw za pomoc w rozdysponowaniu i zebraniu ankiet, osobom wypełniającym ankiety. Jeszcze raz serdecznie dziękujemy.

Kolejnym etapem Programu było utworzenie Planu Działania na 2009 rok, który będzie podstawą ogłaszania konkursów na integracyjne działania społeczne mieszczące się w założeniach Programu Integracji Społecznej skierowane do trzech grup odbiorców, tj. do dzieci i młodzieży, osób starszych oraz rodzin. Działania przewidywane do realizacji muszą wynikać z rozeznanych potrzeb w zakresie polityki społecznej gminy i muszą mieścić się w założeniach Gminnej Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych.

Po zatwierdzeniu Planu Działania przystąpiono do ogłaszania tych konkursów, w których swoje oferty na realizację wytypowanych działań mogły składać organizacje pozarządowe, jednostki organizacyjne gminy we współdziałaniu z organizacjami pozarządowymi lub społecznymi grupami nieformalnymi, ale również przedsiębiorcy jak i osoby fizyczne.

Listę potencjalnych świadczeniodawców z terenu gminy Wola Uhruska przedstawia niniejsze zestawienie - baza potencjalnych świadczeniodawców. Oczywiście nie była to ostateczna lista podmiotów mogących ubiegać się o realizację działań w ramach Programu Integracji Społecznej w Gminie Wola Uhruska - była to tylko lista potencjalnych usługodawców podlegająca podlegająca zresztą aktualizacji. O udzielenie zamówienia mogły ubiegać się inne podmioty zgodnie z warunkami zawartymi już w treści ogłoszenia. Ponadto przed upłynięciem terminów składania zorganizowane było spotkania potencjalnych usługodawców.

Dnia 27 marca 2009 r. Dyrektor Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w Lublinie Pani Małgorzata Mądry zatwierdziła Plan Działania Gminy Wola Uhruska w ramach Programu Integracji Społecznej.

Tu dostępny jest zatwierdzony
PLAN DZIAŁANIA GMINY WOLA UHRUSKA

W związku otrzymaniem 10 kwietnia br. akceptacji przez Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Lublinie Planu Działania na 2009 r. w ramach Programu Integracji Społecznej w dniu 17 kwietnia Wójt Gminy ogłosił zaproszenie do składania ofert na następujące usługi integracji społecznej:
1) Organizacja działalności Centrum Aktywnego Seniora
2) Usługi opiekuńcze oparte na aktywności społecznej (wolontariat, pomoc sąsiedzką)
3) Usługi rehabilitacyjne
4) Promocja zdrowego stylu życia – organizacja zajęć zapasów dla młodzieży
5) Rodzinne spotkania integracyjne
6) Zagospodarowanie wolnego czasu mieszkańców wsi ze szczególnym uwzględnieniem osób
    zagrożonych wykluczeniem społecznym
.

Link do zaproszenia do składania ofert.

Zaprosiliśmy przedstawicieli wszystkich potencjalnych podmiotów zainteresowanych świadczeniem usług w ramach Programu Integracji Społecznej na spotkanie informacyjne z Konsultantem Regionalnym Panią Grażyną Grubą-Jankowską, które odbyło się 30 kwietnia 2009 r. (czwartek) o godz. 10.00 w Urzędzie Gminy Wola Uhruska.

Na spotkaniu informacyjnym można było uzyskać szczegółowe informacje na temat przygotowania oferty realizacji usług integracji społecznej.

W dniu 19 maja Komisja Konkursowa w składzie:
1) Roman Łukasiewicz - Przewodniczący Komisji
2) Ewa Grum - Sekretarz Komisji
3) Henryka Olkiewicz - Członek Komisji
4) Henryka Darnia - Członek Komisji
5) Ryszard Koperski - Członek Komisji
zakończyła ocenę złożonych w odpowiedzi na Zaproszenie Nr 1/2009 ofert rekomendując następujących usługodawców:
1) Ochotniczą Straż Pożarną w Uhrusku na usługę pn. Organizacja działalności Centrum Aktywnego Seniora.
2) Gminny Ośrodek Sportu i Rekreacji w Woli Uhruskiej na usługę pn. Promocja zdrowego stylu życia – organizacja zajęć zapasów dla młodzieży.
3) Zespół Szkół w Woli Uhruskiej na 2 usługi pn.
Rodzinne spotkania integracyjne oraz Zagospodarowanie wolnego czasu mieszkańców wsi ze szczególnym uwzględnieniem osób zagrożonych wykluczeniem społecznym.

Oferta na Usługi opiekuńcze oparte na aktywności społecznej (wolontariat, pomoc sąsiedzką)  nie uzyskała rekomendacji Komisji, a na usługi rehabilitacyjne nie wpłynęła żadna oferta.

W dniu 22 maja Wójt Gminy Wola Uhruska ogłosił zaproszenie do składania ofert na usługi następujące usługi:
1)  Usługi opiekuńcze oparte na aktywności społecznej (wolontariat, pomoc sąsiedzką).
2) Usługi rehabilitacyjne.
3) Organizacja edukacji regionalnej - zajęcia tańca ludowego dla dzieci.
4) Aktywizacja ruchowa dzieci i młodzieży - organizacja szkółki piłkarskiej i obozu piłkarskiego.
5) Organizacja kursów i szkoleń na bazie pracowni komputerowej ze szczególnym uwzględnieniem
     aktywizacji zawodowej.
6) Szkolenie z zakresu pozyskiwania funduszy unijnych wraz z wyjazdem studyjnym.

Wybór usługodawców odbył się w dniach 19-23.06.2009 r., w oparciu o procedurę Banku Światowego zwaną CPP, tj. Uczestnictwo Społeczności w Zamówieniach Publicznych opisanych w Podręczniku Programu Integracji Społecznej.

Rozstrzygnięcia w zakresie poszczególnych części zamówienia:
I. Usługi dla osób starszych
Część 1
Usługi opiekuńcze oparte na aktywności społecznej (np. wolontariat, pomoc sąsiedzka)
Wpłynęło ofert: 1
Rekomendację Komisji otrzymała: Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Woli Uhruskiej na kwotę 12 000 zł

Część 2
Usługi rehabilitacyjne
Wpłynęło ofert: 1
Rekomendację Komisji otrzymał: Rehabilitacja Manualna Wykonywana w Miejscu Wezwania – Zbigniew Nowosad z Chełma na kwotę 6 000 zł.

II. Usługi dla dzieci i młodzieży
Część 3
Organizacja edukacji regionalnej - zajęcia tańca ludowego dla dzieci
Wpłynęło ofert: 1
Rekomendację Komisji otrzymało: Stowarzyszenie Zespół Pieśni i Tańca „Kresowiak” z Woli Uhruskiej na kwotę 21 323,74 zł.

Część 4
Aktywizacja ruchowa dzieci i młodzieży - organizacja szkółki piłkarskiej i obozu piłkarskiego
Wpłynęło ofert: 1
Rekomendację Komisji otrzymał: Gminny Ośrodek Sportu i Rekreacji w Woli Uhruskiej na kwotę 16 600 zł.

III. Usługi łączone
Część 5
Organizacja kursów i szkoleń na bazie pracowni komputerowej ze szczególnym uwzględnieniem aktywizacji zawodowej
Wpłynęło ofert: 1
Rekomendację Komisji otrzymał: Zespół Szkół w Woli Uhruskiej na kwotę 20 000 zł.

IV. Usługi szkoleniowe
Część 6
Szkolenie z zakresu pozyskiwania funduszy unijnych wraz z wyjazdem studyjnym
Wpłynęło ofert: 0

W ramach uczestniczenia w programie opracowana została lista form aktywności społecznej w Gminie Wola Uhruska. Była to lista otwarta do której można było zgłaszać kolejne form.

8 lipca otrzymaliśmy niepokojącą informację, o możliwości wstrzymania finansowania Programu Integracji Społecznej w roku 2009. W ramach nowelizacji budżetu państwa Rząd RP zaproponował zmniejszenie środków na jego realizację z ponad 80 mln do 14,7 mln zł. Jeśli Sejm przyjmie taką nowelizację może to oznaczać, że większość z realizowanych działań zostanie wstrzymana. Rozstrzygnięć spodziewaliśmy się do 16 lipca br.

Wójt Gminy Wola Uhruska podobnie jak kilkuset Wójtów innych gmin wystosował pismo do Premiera Rzeczpospolitej Polskiej w tej sprawie. Dzięki zaangażowaniu wielu osób udało się zabezpieczyć środki w tegorocznym budżecie Państwa, aby realizować dotychczas zakontraktowane usługi. W naszej Gminie były to następujące usługi:

Usługi dla osób starszych i niepełnosprawnych:
1) Organizacja działalności Centrum Aktywnego Seniora – kwota 28 000 zł
Usługodawca: Ochotnicza Straż Pożarna w Uhrusku
Łączna liczba godzin usługi – 162, w tym:
- 32 godz. warsztaty kulinarne
- 32 godz. warsztaty obrzędowe
- 64 zajęcia wokalne
- 32 godz. spotkań integracyjnych
- 6 godz. wykładów na wzór uniwersytetu trzeciego wieku
- 4 godz. prezentacja i degustacja potraw podczas festynu
Koordynator: Renata Uhruska, tel. 82 591 62 50
Harmonogram realizacji usługi




2) Usługi opiekuńcze oparte na aktywności społecznej (np. wolontariat, pomoc sąsiedzka) – kwota 12 000 zł
Usługodawca: Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Woli Uhruskiej
Łączna liczba godzin świadczonej usługi – 560, w tym:
- 320 godz. – pomoc sąsiedzka
- 240 – organizacja i praca wolontariatu
Koordynator: Janina Kurzydłowska, tel. 082 591 50 03. w. 32
Harmonogram realizacji usługi







 

 3) Usługi rehabilitacyjne – 6 000 zł
Usługodawca: Zbigniew Nowosad Rehabilitacja Manualna Wykonywana w Miejscu Wezwania, Chełm
Łączna liczba godzin usługi – 48
Koordynator: Zbigniew Nowosad, tel. 521 318 836
Harmonogram realizacji usługi
 

Usługi dla dzieci i młodzieży:
1) Promocja zdrowego stylu życia – organizacja zajęć zapasów dla młodzieży – kwota 8 800 zł
Usługodawca: Gminny Ośrodek Sportu i Rekreacji w Woli Uhruskiej
Łączna liczba godzin usługi – 160
Koordynator: Jerzy Brzozowski tel. 082 591 50 69
Harmonogram realizacji usługi

 





 
2) Organizacja edukacji regionalnej – zajęcia tańca ludowego – 21 323,74 zł
Usługodawca: Stowarzyszenie Zespół Pieśni i Tańca „Kresowiak” w Woli Uhruskiej
Organizacja 10 dniowego szkoleniowego obozu wyjazdowego dla 30 dzieci
Koordynator: Lidia Ciszewska-Wilkos, tel. 082 591 50 58
Harmonogram realizacji usługi








 

3) Aktywizacja ruchowa dzieci i młodzieży – organizacja szkółki piłkarskiej i obozu piłkarskiego – 16 600 zł
Usługodawca: Gminny Ośrodek Sportu i Rekreacji w Woli Uhruskiej
Łączna liczba godzin usługi – 168
Koordynator: Jerzy Brzozowski tel. 082 591 50 69
Harmonogram realizacji usługi
 







 

Usługi dla rodzin:
1) Rodzinne spotkania integracyjne – kwota 10 000 zł
Usługodawca: Zespół Szkół – Gimnazjum im. Jana Pawła II w Woli Uhruskiej
Łączna liczba godzin usługi – 40 godz. – 10 spotkań integracyjnych po 4 godz.
Koordynator: Beata Kuczyńska-Jurek, tel. 082 591 50 19
Harmonogram realizacji usługi 





















 

Usługi łączone:
1) Zagospodarowanie wolnego czasu mieszkańców ze szczególnym uwzględnieniem osób zagrożonych wykluczeniem społecznym – kwota 26 000 zł
Usługodawca: Zespół Szkół – Gimnazjum im. Jana Pawła II w Woli Uhruskiej
Łączna liczba godzin usługi – 240, w tym:
- 60 godz. zajęcia ruchowe dla dzieci i młodzieży
- 60 godz. zajęć aerobiku
- 60 godz. zajęć kół zainteresowań
- 60 godz. warsztatów dziennikarskich
Koordynator: Mariola Kędzierawska, tel. 82 591 52 36
Harmonogram realizacji usługi 













W ramach warsztatów dziennikarskich odbywających się w tej usłudze opracowany został pierwszy numer Okazjonalnej Gazetki Lokalnej WOLINKA.

2) Organizacja kursów i szkoleń na bazie pracowni komputerowej ze szczególnym uwzględnieniem aktywizacji zawodowej – 20 000 zł
Usługodawca: Zespół Szkół – Gimnazjum im. Jana Pawła II w Woli Uhruskiej
Łączna liczba godzin usługi – 244, w tym:
- 40 godz. szkolenie z podstaw obsługi komputera
- 40 godz. szkolenie z obsługi programów biurowych
- 40 godz. szkolenie z korzystania z internetu i poczty elektronicznej
- 104 godz. wsparcia kształcenia metodą e-learning
- 20 godz. spotkania z doradcami zawodowymi
Koordynator: Katarzyna Kędzierawska 082 591 52 36
Harmonogram realizacji usługi







Stan realizacji zarówno poszczególnych działań jak również całości Programu Integracji Społecznej w Gminie Wola Uhruska w 2009 r. oraz całości Gminnej Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych był przedmiotem obrad Forum Gminy ds. Społecznych połączonego ze spotkaniem Zespołu Wdrażającego Gminną Strategię Rozwiązywania Problemów Społecznych w dniu 4 grudnia 2009 r.






Uczestnicy Forum dokonali oceny stopnia realizacji Strategii oraz Programu co znalazło odzwierciedlenie w sporządzonym Raporcie. Zaproponowane przez Zespół Wdrażający wnioski z oceny Strategii zyskały jednomyślną pozytywną opinię uczestników Forum Gminy ds. Społecznych.

Koordynator Zespołu Wdrażającego Strategię radny Roman Łukasiewicz dokonał wspólnie z koordynatorem PIS w Gminie Mariuszem Jachimczukiem prezentacji raportu z oceny Strategii podczas XXXII Sesji Rady Gminy Wola Uhruska, jaka miała miejsce w dniu 10 grudnia 2009 r.

Pozytywnie zaopiniowany przez Forum Gminy ds. Społecznych Raport zawierał poniższe wnioski:
1) pomimo nie zrealizowania niektórych założeń Strategii w roku 2009 nie dokonywać jej 
    aktualizacji programowej (działania, zadania i harmonogram) biorąc pod uwagę możliwość realizowania
    działań w 2010 r. z Programu Integracji Społecznej,
2) kolejnego przeglądu Strategii pod kątem jej aktualizacji zarówno programowej jaki i taktycznej dokonać
     po wyborze władz samorządowych kolejnej kadencji.

Rada Gminy jednomyślnie podzieliła zdanie Zespołu Wdrażającego - tym samym kolejny przegląd Strategii będzie miał miejsce po wyborach samorządowych w 2010 r.

 

W dniu 21 grudnia 2009 r. do Gminy wpłynęło pismo Ministra Pracy i Polityki Społecznej Pani Jolanty Fedak informujące o wydłużeniu do 30 czerwca 2011 r. terminu realizacji Poakcesyjnego Programu Wsparcia Obszarów Wiejskich, którego elementem jest Program Integracji Społecznej.
Oznacza to, że niewykorzystaną w 2009 r. kwotę 56 524,86 zł  Gmina Wola Uhruska mogła wykorzystać w ciągu całego 2010 r.

W dniu 23 grudnia wysłana została do Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w Lublinie aktualizacja Planu Działania Gminy Wola Uhruska w ramach PIS. Zakładała ona realizację w roku 2010 trzech działań:
1) Organizacja działalności Centrum Rozwoju Rodziny - 36 000 zł
2) Organizacja szkolenia z zakresu pozyskiwania środków zewnętrznych - 5 524,86 zł
3) Organizacja wizyty studyjnej dla uczestników partycypacyjnego modelu budowania strategii
     rozwiązywania problemów społecznych
 - 15 000 zł.

Mieliśmy nadzieję, że już w pierwszym kwartale 2010 r. uda nam się ogłosić i rozstrzygnąć konkurs na wyłonienie realizatorów ww. działań, tak aby jeszcze w marcu rozpocząć pierwsze działania.

Aktualizacja Planu Działania przesłana w grudniu 2009 r. wymagała skorygowania pod kątem wprowadzenia środków finansowych jakie Gmina będzie miała do dyspozycji, a które będą pochodziły z różnic kursu EUR i PLN przy wyliczeniu alokacji kwoty przyznanej Gminie. Kwota alokacji wyrażona była w EUR - 57 300, a do dyspozycji Gmina otrzymała kwot w PLN - 205 248,60. Środki te były przekazywane Gminie w różnych terminach stąd też winny być przeliczane po różnych kursach EUR do PLN. Wg stanu na koniec 2009 r. została wyliczona szacunkowa kwota zwiększająca środki dla Gminy na realizację usług - wyniosła ona dodatkowo 19 146,32 PLN. Nie była to kwota ostateczna, którą mogliśmy  poznać dopiero po zawarciu wszystkich umów - w tym dniu dokonane zostanie ostateczne przeszacowanie alokacji z EUR na PLN. Niemniej już w momencie tworzenia projektu aktualizacji Planu Działania byliśmy zobowiązaniu do zaplanowania ich przeznaczenia.
Dodatkową kwotę proponowaliśmy wykorzystać na kontynuację następujących usług:
1) kontynuacja działalności Centrum Aktywnego Seniora - 7000 zł;
2) kontynuacja zajęć z tańca ludowego dla dzieci - 6 231,69 zł;
3) kontynuacje zajęć zapasów dla młodzieży - 4 000 zł;
4) pozostałą kwotę stanowiącą 10% kwoty przeszacowania, tj. 1 914,63 zł na zwiększenie kwoty przewidzianej na organizację wizyty studyjnej.

Ostatecznie Plan Działania został zatwierdzony przez Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w dniu 15.03.2010 r. - przedstawia się on jak w załączonym pliku.

W związku z zatwierdzeniem aktualizacji Planu Działania w dniu 19.03.2010 r. Wójt Gminy Wola Uhruska ogłosił na stronie internetowej oraz na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy Wola Uhruska zaproszenie do składania ofert na realizację usług w ramach Programu Integracji Społecznej.
Spotkanie informacyjne w sprawie zaproszenia odbyło się 26.03.2010 r. (piątek) o godz. 11.00 w Urzędzie Gminy Wola Uhruska (w sali konferencyjnej).

15 marca 2010 r. w Urzędzie Gminy Wola Uhruska miało miejsce spotkanie warsztatowe z Konsultantem Regionalnym Panią Grażyną Gruba-Jankowską w sprawie wypracowania programu utrwalania rezultatów Poakcesyjnego Programu Wsparcia Obszarów Wiejskich. Uczestnicy warsztatów zastanawiali się nad tym jakie nowe działania pojawiły się w efekcie realizacji Programu Integracji Społecznej, jakie procesy zostały zainicjowane w tym czasie oraz jakie dodatkowe usługi należałoby realizować, aby utrwalać już osiągnięte efekty. Mamy nadzieję, że do końca marca uda się wypracować cały Program utrwalania rezultatów PPWOW, który pozwoli na ubieganie się o dodatkowe środki na realizację kolejnych usług społecznych.

W dniu 29 kwietnia 2010 r. Komisja Oceniająca  w składzie:
1) Roman Łukasiewicz - Przewodniczący Komisji
2) Ewa Grum - Sekretarz Komisji
3) Henryka Darnia - Członek Komisji
4) Ryszar Koperski - Członek Komisji
dokonała oceny ofert jakie wpłynęły w odpowiedzi na zaproszenie nr 1/2010 na realizację usług integracji społecznej.
W wyniku oceny ofertę Gminne Ośrodka Sportu i Rekreacji w Woli Uhruskiej rekomendowano do podpisania porozumienia na realizację usługi pn. Organizacja działalności Centrum Rozwoju Rodziny na kwotę 36 000 zł. W tym samym dniu Gmina zawarła z GOSiRem stosowne porozumienie.

Usługa była realizowana wg. dostępnego tu harmonogramu.

W dniu 5 maj 2010 r. Wójt Gminy Wola Uhruska w ramach skróconej procedury CPP (usługi których wartość nie przekracza równowartości 2000 EUR wg kursu wynoszącego 4,1891 zł) wystosował zaproszenia do składania ofert dla usługodawców z terenu Gminy Wola Uhruska na realizację niżej wymienionych usług:
1) Kontynuacja działalności Centrum Aktywnego Seniora - kwota 7 000 zł
2) Promocja zdrowego stylu życia - kontynuacja organizacji zajęć zapasów dla młodzieży - 5 535,40 zł
3) Szkolenia z zakresu pozyskiwania funduszy zewnętrznych - 5 524,86 zł

W dniu 18 maja Komisja Oceniając w takim składzie jak wyżej rekomendowała do podpisania umów na realizację usług kontraktowanych w ramach procedury uproszczonej, tj.
1) Stowarzyszenie Ochotniczej Straży Pożarnej w Uhrusku - na usługę  Kontynuacja działalności Centrum Aktywnego Seniora
2) Gminny Ośrodek Sportu i Rekreacji w Woli uhruskiej - na usługę Promocja zdrowego stylu życia - kontynuacja organizacji zajęć zapasów dla młodzieży.

Umowy z tymi podmiotami zostały zawarte w dniu 18 maja 2010 r.
Realizacja usług wg. harmonogramu:
1) Kontynuacja działalności Centrum Aktywnego Seniora - do pobrania 
2) Promocja zdrowego stylu życia - kontynuacja organizacji zajęć zapasów dla młodzieży - do porania

Na realizację usługi Szkolenia z zakresu pozyskiwania funduszy zewnętrznych ofertę złożył Zespół Szkół w Woli Uhruskiej, lecz w ocenie Komisji oferta ta wymagała uzupełnienia. 
Umowę z Zespołem Szkół Gimnazjum im. Jana Pawła II w Woli Uhruskiej na przeprowadzenie Szkolenia z zakresu pozyskiwania funduszy zewnętrznych została podpisana 18 czerwca 2010 r.
Zespół Szkół wspólnie z Fundacją Inicjatyw Lokalnych w Lublinie przeprowadził w dniach 8-10 lipca 2010 r. szkolenie dla 20 osób - przedstawicieli organizacji pozarządowych, pracowników jednostek organizacyjnych gminy oraz przedstawicieli samorządu, grup nieformalnych i przedsiębiorców. Szkolenie odbywało się w budynku Gimnazjum w Woli Uhruskiej.









W dniu 25 maja 2010 r. Wójt Gminy Wola Uhruska ogłosił zaproszenie do składania ofert nr 2/2010 na Usługi Integracji Społecznej w Gminie Wola Uhruska, tj. na usługę polegającą na zorganizowania wyjazdu studyjnego do Bałtowa.
Treść zaproszenia.

W ramach dodatkowych środków z Programu Integracji Społecznej na organizację wizyt studyjnych Gmina Wola Uhruska otrzymała kwotę 2 000 zł, która postanowiono przeznaczyć na organizację wyjazdu studyjnego do Gminy Leśna Podlaska i działającego we wsi Nosów Samodzielnego Koła Gospodyń Wiejskich.
Wyjazd ten miał miejsce 27 czerwca 2010 r. i wzięło w nim udział 51 osób - przedstawicieli kół gospodyń wiejskich działających na terenie Gminy Wola Uhruska, tj. z miejscowości Bytyń, Piaski, Stulno i Uhrusk oraz przedstawiciele samorządu gminy i jej jednostek organizacyjnych.
Celem wizyty było zapoznanie się z doświadczeniami Samodzielnego Koła Gospodyń Wiejskich w Nosowie w zakresie formalnej rejestracji Koła oraz prowadzonej działalności, w tym w ramach Programu Integracji Społecznej. Dodatkowo chcieliśmy zapoznać się z doświadczeniami samorządu Gminy Leśna Podlaska w zakresie realizacji Programu Integracji Społecznej oraz współdziałania z organizacjami pozarządowymi i działającymi grupami mniej lub bardziej formalnymi.
W ramach wizyty Koła Gospodyń Wiejskich otrzymały praktyczne informacje dotyczące możliwości zarejestrowania swojej działalności oraz wzorcową dokumentację niezbędną do takiej rejestracji.
Przy okazji wizyty studyjnej grupa uczestnicząca miała okazję zapoznania się z historią Sanktuarium Matki Bożej Leśniańskiej i jej cudownego obrazu.

Fotorelacja z wizyty studyjnej w Leśnej Podlaskiej i Nosowie.





































W postępowaniu konkursowym na organizację wizyty studyjnej do Bałtowa wpłynęła 1 oferta - złożona przez Fundację Rozwoju Demokracji Lokalnej Regionalny Ośrodek w Lublinie, która została pozytywnie oceniona przez Komisję Konkursową.
29 czerwca 2010 r. podpisana została umowa pomiędzy Gminą Wola Uhruska, a Fundacją Rozwoju Demokracji Lokalnej Regionalny Ośrodek w Lublinie i w dniach 29-31 lipca 2010 r. grupa 25 osób - uczestników warsztatów partycypacyjnego modelu budowania strategii rozwiązywania problemów społecznych wzięła udział w wizycie studyjnej w Bałtowie.

Program wizyty.

Fotorelacja z wizyty studyjnej w Bałtowie.







































Do pobrania - Raport ewaluacyjny na podstawie ankiet wypełnionych przez uczestników wyjazdu studyjnego do Bałtowa.

Na wniosek Gminy Wola Uhruska została zwiększona alokacja środków na realizację Programu Integracji Społecznej w gminie o kwotę 13 200 zł, co zostało potwierdzone aneksem do porozumienia z Urzędem Marszałkowskim Województwa Lubelskiego podpisanym w dniu 8 lipca 2010 r. Uruchomienie tych środków wymagało jeszcze wprowadzenia tej kwoty do budżetu gminy, co miało miejsce 4 sierpnia 2010 r. na Sesji Rady Gminy Wola Uhruska.

W dniu 27 lipca 2010 r.  Wójt Gminy Wola Uhruska w ramach skróconej procedury CPP (usługi których wartość nie przekracza równowartości 2000 EUR wg kursu wynoszącego 4,006 zł) wystosował zaproszenia do składania ofert dla usługodawców z terenu Gminy Wola Uhruska na realizację niżej wymienionych usług:
1) Organizacja zajęć dla rodzin z dziećmi podczas wakacji w połączeniu z pomocą osobom starszym i niepełnosprawnym - kwota 5 800,00 zł;
2) Organizacja wyjazdu na Jarmark Jagielloński - 3 000,00 zł.

Komisja Oceniająca w takim składzie jak wyżej w dniu 5 sierpnia 2010 r. rekomendowała do podpisania umów na realizację usług kontraktowanych w ramach procedury uproszczonej, tj.
1) Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej - na usługę Organizacja zajęć dla rodzin z dziećmi podczas wakacji w połączeniu z pomocą osobom starszym i niepełnosprawnym;
2) Stowarzyszenie Ochotniczej Straży Pożarnej w Uhrusku - na usługę Organizacja wyjazdu na
    Jarmark Jagielloński.

Umowy na realizację tych usług zostały podpisane odpowiednio 6 i 9 sierpnia 2010 r.
Pierwsza usługa była realizowana w dniach 9-14 sierpnia 2010 r., natomiast wyjazd na Jarmark Jagielloński odbył się 13 sierpnia. 

Ostatnie działanie w ramach Programu odbyło się 11 września 2010 r. i była to Spartakiada dla dzieci i młodzieży zrealizowana przez Zespół Szkół - Gimnazjum im. Jana Pawła II w Woli Uhruskiej. Działanie to zostało zakontraktowane po przeprowadzeniu skróconej procedury CPP - zaproszenia do składania ofert. Komisja Oceniająca w stałym składzie rekomendowała w dniu 7 września Wójtowi Gminy podpisanie porozumienia z Zespołem Szkół na kwotę 4 990,39 zł.

 

Ogólnie w ramach Programu Integracji Społecznej w gminie Wola Uhruska wydatkowano łącznie w latach 2009-2010 kwotę 240 994,60 zł na realizację szeroko rozumianej polityki społecznej (bez uwzględnienia wydatków ponoszonych na zadania realizowane corocznie takich jak oświata, pomoc społeczna, pożytek publiczny itp.)

Zakończenie Programu w gminie poza rozliczeniem finansowym polegała na sporządzeniu raportów końcowych które są dostępne poniżej:
1) Sprawozdanie z realizacji Planu Działania
2) Ankieta końcowa
3) Diagnoza końcowa

 

Biuletyn Informacji Publicznej
W skrócie

Gmina Wola Uhruska leży w południowo-wschodniej części powiatu włodawskiego. Rozciąga się wzdłuż dotąd nieujarzmionej i przez to niezwykle urokliwej rzeki Europy – Bugu.

Czytaj całość...

Poniżej przedstawiamy podstawowe informacje turystyczne z naszego terenu w syntetycznym zestawieniu.

 

Czytaj całość...

Sobiborski Park Krajobrazowy - utworzono w 1983 roku na obszarze gmin: Włodawa, Hańsk, Wola Uhruska. Park rozciąga się na powierzchni 10000 ha i zajmuje najcenniejsze partie Lasów Sobiborskich z licznymi torfowiskami i śródleśnymi jeziorami objętymi ochroną rezerwatową.

Czytaj całość...
Statystyka
odwiedzających: 5640099
Imieniny
25 Maja 2018
Piątek
Imieniny obchodzą:
Epifan, Grzegorz,
Imisława, Maria
Magdalena, Urban
Do końca roku zostało 221 dni.
Licznik odwiedzin
Odwiedziło nas 5640099 internautów
TRW